CSRD kapsam ve takvim
Corporate Sustainability Reporting Directive (2022/2464) NFRD'nin yerine geçti. İlk dalga: 'public interest' büyük şirketler 2024 verisi (2025 raporu). İkinci dalga: 250+ çalışan, 50M EUR ciro, 25M EUR aktif kriterlerinden ikisini sağlayan tüm büyük şirketler 2025 verisi (2026 raporu). Türk firmalarından AB merkezli bağlı ortaklığı olan / AB'ye 150M EUR+ ihracat yapanlar 2028'den itibaren doğrudan kapsamda; ancak tedarik zinciri raporlaması için 2026'dan veri talep edilmeye başlandı.
ESRS E1 — Climate Change standardı
European Sustainability Reporting Standards (ESRS) içinde E1 iklim standardı en kritik olanı. Şirket Scope 1 (doğrudan), Scope 2 (satın alınan enerji), Scope 3 (değer zinciri) emisyonlarını ayrı ayrı raporlamak zorunda. Filo araçları (sahip olunan + finansal kiralama) Scope 1; uzun dönem rental Scope 3 Kategori 1 olarak raporlanır. GHG Protocol Corporate Standard methodology referans.
Telematik veri ile Scope 1 hesaplama
İki yöntem: (a) Yakıt bazlı (preferred): yakıt türü × tüketilen litre × emisyon faktörü. DEFRA UK 2026 katsayıları: dizel 2.512 kgCO2e/litre, benzin 2.180, LPG 1.519. (b) Mesafe bazlı (proxy): km × araç sınıfı emisyon faktörü. Telematik platformları her iki yöntemi besler — fuel card entegrasyonu yakıt verisini, GPS km'yi, OBD-II ortalama tüketimi sağlar. EPA WARM modeli kuyruktan kuyruğa (well-to-wheel) hesaplama için ek yaşam döngüsü faktörü ekler.
Limited assurance — denetlenebilirlik
CSRD 'limited assurance' (sınırlı güvence) zorunlu — denetçi (KGK'da tescilli sürdürülebilirlik denetçisi) raporlanan veriyi doğrulamalı. Telematik platformu audit trail (km/yakıt değişiklik logu, sensor data sağlığı, time-series imza) sağlamalı. IAASB ISSA 5000 standardı bu sürecin metodolojisini belirler. Manuel Excel hesap tek bir denetimde reddedilir — dijital izlenebilirlik şart.
Sektör ortalamaları ve hedef belirleme
ESRS E1-4 hedef belirleme: 1.5°C uyumlu Science-Based Targets initiative (SBTi) doğrulamalı. Hafif ticari filo ortalama 0.18-0.22 kgCO2e/km, ağır vasıta 0.85-1.10 kgCO2e/km (IEA Transport CO2 2025). Türkiye filo karbon yoğunluğu AB ortalamasından %12-18 yüksek (yaş ortalaması ve dizel payı yüksek). EV geçişi + eco-driving + idle reduction birlikte 2030'a kadar %35-45 azaltım hedefini gerçekçi kılıyor.
İhracatçı Türk firmaları: tedarik zinciri talebi
AB merkezli müşteriler (özellikle otomotiv OEM, gıda perakende, kimya) tedarik zincirinden Scope 3 verisi talep ediyor. CDP Supply Chain platformu 2026 ankette 23.000+ tedarikçi raporu istedi. Türk lojistik şirketleri için bu artık 'iyi olur' değil; sözleşme yenileme koşulu. Telematik verisi ile araç bazlı CO2 raporu (CSV/JSON export, GHG Protocol uyumlu) müşteriyle paylaşılabilir hale getirilmeli.
Pratik 6 aylık yol haritası
Ay 1-2: GHG envanteri (Scope 1 araç listesi + yakıt tüketimi). Ay 3: telematik platformunda CSRD raporu modülü aktivasyon, geri 12 ay verisi geri-hesapla. Ay 4: yakıt kartı + ERP entegrasyonu (yakıt verisi tek kaynak). Ay 5: SBTi-uyumlu hedef belirleme + filo elektrifikasyon planı. Ay 6: limited assurance denetimi için audit pack hazırla — KGK / KPMG / EY / PwC ile pilot yapı.
Özet çıkarımlar
- CSRD 2025 verisi için 2026 raporlama dalga 2'de — 250+ çalışan firmalar dahil.
- Filo Scope 1'in en kalın kalemi; yakıt-bazlı hesap tercih edilir.
- DEFRA 2026 katsayıları (dizel 2.512 kgCO2e/L) standart referans.
- Limited assurance denetimi audit trail + dijital izlenebilirlik gerektirir.
- AB tedarik zinciri 2026'da Türk lojistik şirketlerinden Scope 3 raporu istiyor.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- Corporate Sustainability Reporting Directive (EU) 2022/2464. European Union. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2022/2464/oj (erişim: 2026-05-18)
- ESRS E1 Climate Change Standard. EFRAG (European Financial Reporting Advisory Group). https://www.efrag.org/ (erişim: 2026-05-18)
- GHG Conversion Factors 2026. UK Department for Environment, Food & Rural Affairs (DEFRA). https://www.gov.uk/government/collections/government-conversion-factors-for-company-reporting (erişim: 2026-05-18)
- GHG Protocol Corporate Standard. World Resources Institute & WBCSD. https://ghgprotocol.org/corporate-standard (erişim: 2026-05-18)
- Science Based Targets initiative Criteria. SBTi. https://sciencebasedtargets.org/ (erişim: 2026-05-18)