Marmara'da 120 Araçlık Dağıtım Filosu Yakıtı Nasıl %18 Düşürdü?

Vaka, hızlı tüketim ürünleri (FMCG) dağıtımında faaliyet gösteren orta-büyük ölçek bir distribütöre aittir; gerçek şirket adı + ticari hassasiyet nedeniyle anonimleştirilmiş ortalama veriden türetilmiştir. Filo 120 araç: 80 panel van (3.5 ton altı, ehliyet B sınıfı) + 30 dorseli kamyonet + 10 küçük soğutuculu (chiller). Operasyon coğrafyası Marmara üçgeni: günlük 2.8 milyon km, 1100 nokta teslimat, müşteri SLA zaman aralığı 09:00-12:00 ya da 14:00-17:00 (dar pencere). Baseline (30 günlük ön ölçüm): ortalama tüketim 11.8 L/100 km, idle ratio %22, planlı bakım uyum %48, müşteri SLA dışı teslimat %14, haftalık plansız bakım vakası 7-9 araç.

AraçTakipJet kurulumu üç fazda yapıldı: hafta 1-3 hardwired CAN-bus + GPS modülü (120 araç, atölye montaj, vardiya kaybı sıfır), hafta 4-5 sürücü mobil uygulama dağıtımı + 4857 sayılı İş Kanunu Madde 75 uyumlu yazılı KVKK aydınlatması, hafta 6-8 Logo Tiger ERP + lojistik dispatcher entegrasyonu. Beş veri kaynağı tek API havuzuna birleşti: (1) araç telematiği — yakıt, hız, lokasyon; (2) dispatcher emir tablosu — sipariş + müşteri SLA zamanı; (3) Logo Tiger sevkiyat irsaliyesi — yük + müşteri; (4) Shell/OPET yakıt kartı POS işlemleri; (5) servis atölyesi bakım kayıtları. Tek dashboard üzerinden 'plaka × tarih' düzeyinde tam görünürlük sağlandı.

İlk analiz: 1100 günlük noktanın %38'i ya SLA penceresinin sonuna sıkışıyor ya da ekstra köprü/tünel gidiş-dönüşü yaratıyordu. Google OR-Tools VRPTW (Vehicle Routing Problem with Time Windows) algoritması dispatcher'a önerme modu olarak entegre edildi; gerçek karar dispatcher'da kaldı. İlk 6 hafta sonunda günlük teslimat başına ortalama km %11 azaldı (rota başına 4.6 km tasarruf), SLA dışı teslimat %14 → %7. İkinci 6 hafta YOİKK Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu Marmara köprü saatleri verisi entegre edildi; 09:00-10:30 ile 17:00-18:30 köprü zirve saatlerinden kaçınma kuralı eklendi — 1.4 milyon TL/ay köprü+yakıt birleşik tasarruf.

Soğutuculu kamyonetler ön sıralı problem: yük başında klima açık idle %35. Yeni protokol — gece şarjlı battery box + auxiliary cooling (PIDION marka uyumlu, yan sanayi entegrasyon) ile teslimat noktasında motor kapatma mümkün hale geldi. 10 araçta idle ratio %35 → %11. Panel van filoda eğitim: aylık skor leaderboard + üst %25'e net 2.500 TL bonus + alt %25'e koçluk. ETSC PIN metodolojisine göre 1000 km başına harsh event eşiği <3 hedeflendi; başlangıç 5.7, 6 ay sonu 2.4. Sigorta partneri telematik skor raporunu inceleyip yıllık prim %14 indirim verdi (yıllık 880.000 TL kazanım).

Logo Tiger entegrasyonundan dönen yakıt kartı POS verisi + telematik km verisi çakıştırılınca iki tip kayıp tespit edildi: (1) 4 plakada haftalık ortalama 18-25 L 'fantom' tüketim — yakıt kartı işlem ile telematik konum eşleşmiyordu (depo dışı dolum). Sürücü sözleşmesi yenilemesi + uyarı sonrası vaka durdu. (2) 14 plakada motor yağ basıncı + sıcaklık trendi (CAN-bus PID 0x0A + 0x05) anormal — planlı bakımdan önce arıza yapacaklardı. Argonne National Laboratory predictive maintenance referans modeli ile risk skoru hesaplandı; 12 plakaya erken bakım, 2 plakada ciddi motor hasarı önlendi. Plansız bakım vakası haftalık 8'den 4.5'e, plansız maliyet %43 düştü.

Yakıt: 12.3 milyon TL/yıl → 10.1 milyon TL/yıl (%18 düşüş, 2.2 milyon TL). Köprü/tünel: 1.6 milyon TL/yıl → 1.0 milyon TL/yıl (%37 düşüş, 600.000 TL). Plansız bakım: 3.1 milyon TL/yıl → 1.8 milyon TL/yıl (%43 düşüş, 1.3 milyon TL). Sigorta primi: %14 indirim, 880.000 TL. SLA dışı teslimat ceza maddeleri (büyük müşteri sözleşmelerinde): 1.4 milyon TL/yıl → 670.000 TL/yıl. Sürücü turnover (telematik gözleminin yarattığı disiplin sonrası): 380.000 TL/yıl tasarruf. Toplam net kazanım 11.4 milyon TL. Yatırım: 540.000 TL donanım + 1.1 milyon TL yıllık abonelik + 280.000 TL entegrasyon = 1.92 milyon TL. ROI 5.8 ay; 10 ay net pozitif 7.6 milyon TL. Filo bir sonraki adımı planlıyor: AI rota tahmini (predictive ETA) + müşteri portalı entegrasyonu.