UBI (Kullanım Bazlı Sigorta) ve Telematik Skoru 2026: Türkiye Filo Sigorta Pazarı

Usage-Based Insurance üç ana modelde uygulanır: PAYD (Pay-As-You-Drive) km bazlı; PHYD (Pay-How-You-Drive) davranış bazlı; PAYM (Pay-As-You-Manage) flotanın bütünleşik davranış puanı. AB pazarında 2024'te 28M aktif UBI poliçesi vardı (Insurance Europe 2025). ABD'de Progressive Snapshot, Allstate Drivewise, State Farm Drive Safe & Save toplam 18M kullanıcı. Türkiye'de bireysel pilot uygulamalar 2021'den beri var, filo segmenti 2025'te ivme kazandı.

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) telematik tabanlı prim fiyatlandırmasına yönelik 2025 sonu Tebliğ taslağı yayınladı. Kritik maddeler: (1) telematik verisi açık rıza ile alınabilir, (2) prim indirimi maksimum %30 olabilir (haksız fiyatlandırma karşıtı), (3) cihaz/uygulama TSE sertifikalı ve KVKK uyumlu olmalı, (4) sürücüye aylık skor şeffaflığı zorunlu. 2026 yarısında yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Sigortacı algoritmaları farklılaşsa da yaygın değişkenler: hız aşımı (%25-30), sert frenleme (%20-25), ani hızlanma (%15-20), gece sürüşü (%10-15), telefon kullanımı (%10-15), km/saat dağılımı. ETSC 'Telematics and Insurance' 2024 raporu fasıllar arası R² 0.62-0.74 — yani UBI skor gerçek hasar oranıyla orta-yüksek korelasyonlu. ABD NAIC verilerine göre yüksek skorlu sürücüler %12-22 daha az hasar yaratıyor.

Türkiye filo kasko primlerinde 2025 ortalama artış %48 (yedek parça enflasyonu + ÇKE etkisi). Telematik tabanlı 'flota performans indirimi' sigortacı bağımsız havuzda ortalama %8-15 prim avantajı sağlıyor. AXA, Allianz, Türkiye Sigorta'nın 2026 ürün roadmap'lerinde 'fleet telematics partner program' bölümü var. Marsh & McLennan 2025 Türkiye Risk Map raporunda kurumsal filolar için UBI 'Mandate by 2028' beklentisi olarak işaretlendi.

Filo araç telematiği genelde araç bazlı (ayırt edilebilir sürücü olmadan) ya da sürücü bazlı (RFID/kart ile kimlik) işlenir. KVKK Madde 28 'açık rıza istisnaları'ndan biri sözleşmenin ifası — sigortacı poliçeyi telematik koşuluyla yapıyorsa rıza ek aydınlatmayla alınır. Mesai dışı kapatma, anonimleştirme, retention süresi (12-24 ay), erişim & silme hakkı sözleşme metninde zorunlu. EDPB 'Connected Vehicles Guidelines 1/2020' AB yorumunda da aynı vurgu var.

Üç dağıtım modeli: (a) Sigortacı kendi cihaz/app verir — kilitli ekosistem, prim avantajı yüksek ama veri sigortacıya. (b) Filo mevcut telematik platformundan API ile veri sağlar — esneklik var, prim avantajı orta. (c) Hibrit: filo bağımsız platformda ama 'insurance feed' modülüyle sigortacıyla SLA üzerinden veri paylaşır. Avrupa'da (b) ve (c) baskın — Türkiye'de SEDDK Tebliği sonrası (b)/(c) ağırlık kazanması bekleniyor.

Telematik UBI prim fiyatlandırmasında 'risk segmentasyonu çözünürlüğü' demektir. Klasik aktüeryada yaş + araç + bölge 3 boyutlu segmentasyon yapılırken UBI sürücü davranışı + kullanım yoğunluğu + saat profili ile 10+ boyut açar. Casualty Actuarial Society 2024 verisi UBI portföylerinde combined ratio'nun (hasar+gider/prim) %3-6 düştüğünü gösteriyor — bu hem sigortacıya kar hem müşteriye düşük prim alanı yaratıyor.