Mobility Package I nedir?
Avrupa Komisyonu 2020/1054 ve 2020/1055 sayılı Yönetmelikler ile karayolu taşımacılığını üç eksende yeniliyor: sürücü çalışma/dinlenme süreleri, kabotaj kuralları ve dijital tachograph 2. nesil (smart tachograph v2). Resmi metin Eur-Lex üzerinde erişime açık. Paket, AB içinde sefer yapan tüm araçları — Türk plaka dahil — kapsar; AETR Anlaşması ile aynı kurallar büyük ölçüde Türkiye'ye de yansır.
Smart tachograph 2 zorunluluğu
2020/1054 sayılı Yönetmelik smart tachograph v2 zorunluluk takvimini şöyle düzenler: 21 Ağustos 2023'ten itibaren uluslararası seferdeki tüm yeni araçlarda v2 zorunlu; mevcut araçlar için retrofit takvimi 18 Ağustos 2025 (v1 retrofit) ve 18 Ağustos 2024 (analog/v1 → smart v2 geçişi). Cihaz GNSS konumunu otomatik kaydeder, sınır geçişlerini damgalar — manuel kayıt dönemi sona ermiştir.
Sürücü çalışma ve dinlenme süreleri
AETR ve EU Reg 561/2006 (Mobility Package ile güncellendi): günlük araç kullanımı 9 saat (haftada 2 kez 10'a çıkar), haftalık 56 saat, 14 günlük 90 saat. Mola: 4.5 saat sürüş sonrası 45 dk (15 + 30 bölünebilir). Günlük dinlenme: 11 saat (haftada 3 kez 9'a inebilir). Düzenli haftalık dinlenme aracın kabininde geçirilemez — Mobility Package'ın en tartışmalı maddesidir.
Kabotaj sınırlaması
Yönetmelik 2020/1055: bir araç bir üye devlette 7 gün içinde 3 kabotaj seferinden fazla yapamaz; ardından 4 gün cooling-off (aynı ülkeye girememe) süresi başlar. Türk firmaları için bu kural CMR taşımacılığında planlama yapısını değiştirdi.
eFTI: dijital taşıma belgeleri
AB 2020/1056 sayılı Yönetmelik 'electronic Freight Transport Information' (eFTI) çerçevesini kurar; 21 Ağustos 2024'ten itibaren yetkili makamlar dijital nakliye belgesini kabul etmek zorunda. CMR, ADR, AETR ve atık taşıma belgeleri eFTI üzerinden iletilir. Avrupa Komisyonu Mobility & Transport DG eFTI portalını yayınladı.
Türkiye'de bağlayıcılık ve uyum
Karayolu Taşıma Yönetmeliği (UDH) Madde 41 ve 42, AETR uyumunu zorunlu kılar. Bakanlık 'Yurt Dışı Karayolu Geçiş Belgesi' işlemlerinde smart tachograph v2 sertifikasını arar (UDH 2024 Tebliğ değişiklikleri). Yurt içi seferde tachograph zorunluluğu 3.5 ton üzeri yük araçlarda devam eder.
Filo yöneticisi için pratik checklist
1) AB seferi yapan her aracın tachograph kuşağı kontrol — v1 mi v2 mi? 2) Sürücü kartı geçerlilik (5 yıl); 3) Şirket kartı arşivleme (90 günde bir indirme); 4) Dinlenme kuralları için telematik alarm; 5) eFTI hazırlığı: CMR'yi dijitalleştir. KontrolJet AraçTakipJet smart tachograph 2 raporlarını Excel/PDF olarak otomatik üretir.
Özet çıkarımlar
- Smart tachograph v2 zorunluluğu uluslararası seferde 2023-2025 arası fazlı.
- AETR ve EU 561/2006 sürüş/dinlenme kuralları Türk filolarda da geçerli.
- Kabotaj: 7 gün içinde max 3 sefer, sonra 4 gün cooling-off.
- eFTI (EU 2020/1056) dijital nakliye belgesi resmi olarak kabul ediliyor.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- Regulation (EU) 2020/1054 — Driving times and tachographs. European Commission (Eur-Lex). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2020/1054/oj (erişim: 2026-05-13)
- Regulation (EU) 2020/1055 — Access to road haulage market. European Commission (Eur-Lex). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2020/1055/oj (erişim: 2026-05-13)
- Regulation (EU) 2020/1056 — Electronic Freight Transport Information. European Commission (Eur-Lex). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2020/1056/oj (erişim: 2026-05-13)
- Mobility Package — DG MOVE overview. European Commission — Mobility & Transport. https://transport.ec.europa.eu/transport-modes/road/mobility-package-i_en (erişim: 2026-05-13)
- Karayolu Taşıma Yönetmeliği (KTY). Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. https://www.uab.gov.tr/ (erişim: 2026-05-13)